ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 1944…Μάχη των Αρδεννών

311 0

H Μάχη των Αρδεννών, γνωστή και ως Επιχείρηση Σκοπιά στο Ρήνο (γερμανικά Unternehmen: Wacht am Rhein) από τον γερμανικό στρατό, ήταν η τελευταία μεγάλης κλίμακας επίθεση του Γ΄ Ράϊχ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μεταξύ 16 Δεκεμβρίου 1944 και 25 Ιανουαρίου 1945, κατά μήκος των συνόρων του Βελγίου και του Λουξεμβούργου, με σκοπό την κατάληψη του ποταμού Μεύση (Meuse) και του λιμανιού της Αμβέρσας. Η επιχείρηση στόχευε αφενός στην διακοπή του εφοδιασμού των Συμμάχων και αφετέρου στον πιθανό διαχωρισμό των Αμερικανικών και Αγγλικών δυνάμεων στο Δυτικό Μέτωπο.

Την σχεδίαση της επιχείρησης επιμελήθηκε ο ίδιος ο Χίτλερ  αλλά η αισιοδοξία του, ενώ αγωνιζόταν να αποδείξει ότι δεν είχε ακόμα υποκύψει, ήταν ιδιαίτερα υπερβολική και είχε ελάχιστες πιθανότητες να επιτύχει. Εντούτοις, μερικές συγκυρίες της τότε κατάστασης των Συμμάχων στο Δυτικό Μέτωπο επέτρεψαν την αρχική της επιτυχία. Σε συνδυασμό, πάντως με την κατασκευή νέων όπλων από την Γερμανία, όπως αεριωθουμένων αεροπλάνων και πυραύλων (βλήματα V1, V2 και V3) και, μάλιστα, επιπλέον και πυρηνικού όπλου, τυχόν επιτυχία της επιχείρησης αυτής είχε τις πιθανότητες να ανατρέψει την τελική έκβαση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η τελική, ωστόσο, κατάληξή της ήταν η απώλεια κάπου 100.000 Γερμανών στρατιωτών και αξιωματικών και η υποχώρηση τους στα ενδότερα των συνόρων τους, αφήνοντας πλέον τη δυνατότητα εκτέλεσης αμυντικών μόνον επιχειρήσεων ως τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας.

Η απόβαση στην Νορμανδία είχε επιτύχει με σχετική ευκολία και σίγουρα πολύ ευκολότερα απ’ όσο οι ηγέτες των Συμμάχων είχαν υπολογίσει, χάρη σε σφάλματα του ίδιου του Χίτλερ. Αλλά στη συνέχεια η αδημονία τους για τον γρήγορο τερματισμό του πολέμου μέχρι τα επόμενα Χριστούγεννα, ανέδειξε τα πολλά προβλήματα που υπήρχαν για να επιτύχει μια τέτοια γιγάντια επιχείρηση. Μικρές Γερμανικές φρουρές κρατούσαν ακόμη αποκλεισμένα ή είχαν επιφέρει σημαντικές καταστροφές στα σημαντικά οργανωμένα λιμάνια στις ακτές του Ατλαντικού. Έτσι, οι Σύμμαχοι έπαιρναν ακόμα τα εφόδιά τους από πρόχειρες αποβάθρες που είχαν περιορισμένη χωρητικότητα και ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες στις καιρικές συνθήκες (λιμένες Mulberry) ή αναγκάζονταν να χρησιμοποιούν λιμάνια αρκετά μακριά από την ζώνη επιχειρήσεων.
Η επιχείρηση στην οποία στηρίχτηκαν όλες οι ελπίδες για την τελική διάσπαση των Γερμανικών γραμμών μέσα στο 1944, μια μεγάλη συνδυασμένη συμμαχική κίνηση, ήταν η επίθεση στο Άρνεμ της Ολλανδίας (Επιχείρηση Market Garden), που έλαβε χώρα μεταξύ 17 Σεπτεμβρίου και 25 Σεπτεμβρίου. Αλλά ο Στρατηγός Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ, που την είχε σχεδιάσει, λόγω της υπερβολικής αισιοδοξίας του, δεν έλαβε υπ’ όψιν όλες τις λεπτομέρειες και τις πιθανές περιπλοκές, ενώ ταυτόχρονα σκόπιμα αγνοήθηκαν προειδοποιήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών, που ανέφεραν σημαντική συγκέντρωση γερμανικών δυνάμεων στην περιοχή, δυσανάλογα μεγάλη για τις δυνατότητες των ελαφρά οπλισμένων αλεξιπτωτιστών, που θα έπεφταν στο Άρνεμ.
Η τελική αποτυχία του σχεδίου εκείνου, μαζί με τις δυσκολίες ανεφοδιασμού σε πυρομαχικά και, κυρίως, καύσιμα, καθήλωσε την Συμμαχική προσπάθεια κατά τον Νοέμβριο του 1944, ενώ δριμύ ψύχος σάρωνε την Ευρώπη, πράγμα που έκανε τις επιχειρήσεις ακόμα δυσκολότερες.
Αποτέλεσμα ήταν ότι, ενώ πλησίαζαν τα Χριστούγεννα του 1944, αντί ο πόλεμος να έχει τελειώσει, είχε ουσιαστικά τελματωθεί στο Δυτικό Μέτωπο.
Αυτή η κατάσταση ευνόησε την τελική επιλογή του Χίτλερ, που εξάλλου δεν έβλεπε κανένα ενθαρρυντικό στοιχείο με πιθανότητες επιτυχίας στο Ανατολικό μέτωπο.

O Χίτλερ επέλεξε το Δυτικό Mέτωπο, γιατί γνώριζε ότι μια αντεπίθεση στο Aνατολικό, απέναντι στις 515 σοβιετικές μεραρχίες που συνωθούνταν προς τα σύνορα της Γερμανίας, δεν μπορούσε να έχει καμία πιθανότητα επιτυχίας, ενώ μια νίκη στην Iταλία δε θα μπορούσε να έχει καμία αποφασιστική σημασία για την έκβαση του πολέμου.

Σύμφωνα με το σχέδιο, ισχυρές δυνάμεις θα διασπούσαν το μέτωπο στον πιο ασθενή αμερικανικό τομέα του συμμαχικού μετώπου (στις Aρδένες) και διασχίζοντας τον ποταμό Μεύση θα ανακαταλάμβαναν την Αντβέρπ, αποκόπτοντας στα βόρεια το μεγαλύτερο τμήμα της 21ης Oμάδας Στρατιών. Aκόμα και αν οι βρετανο-καναδικές δυνάμεις απέφευγαν μια δεύτερη Δουνκέρκη, η Γερμανία θα είχε κερδίσει χρόνο κάποιων μηνών για να αντιμετωπίσει απερίσπαστη τη σοβιετική απειλή στο Aνατολικό Mέτωπο.

H μεγαλύτερη ελπίδα του Χίτλερ ήταν ότι η ήττα των Δυτικών Συμμάχων θα δημιουργούσε ρήξη στις σχέσεις τους και η συμμαχία τους θα διεσπάτο, οπότε η Γερμανία θα είχε να αντιμετωπίσει μόνο τους Σοβιετικούς.

O Χίτλερ επέλεξε τον τομέα αυτόν και για τους παρακάτω λόγους:
Το εχθρικό μέτωπο στον τομέα των Aρδενών ήταν πολύ αραιά επανδρωμένο και το κατείχαν Aμερικανοί, που τους θεωρούσε σαφώς κατώτερους αντιπάλους από τους Bρετανούς. H απόσταση από το σημείο της επίθεσης προς τον κύριο στρατηγικό στόχο (Αντβέρπ) δεν ήταν πάρα πολύ μεγάλη και θα μπορούσε να καλυφθεί γρήγορα, ακόμη και με συνθήκες κακοκαιρίας.
H διαμόρφωση της περιοχής ήταν τέτοια που το έδαφος για τον ελιγμό ήταν περιορισμένο και έτσι θα απαιτούσε τη χρήση σχετικά λίγων μονάδων.
H περιοχή ήταν δασώδης και προσφερόταν για την κάλυψη των δυνάμεων κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης για την επίθεση.
H επανάκτηση της πρωτοβουλίας σε αυτή την περιοχή θα έσβηνε την απειλή για τη βιομηχανική περιοχή του Pουρ.

H κύρια προσπάθεια θα καταβαλλόταν στα βόρεια του τομέα των Aρδενών από την 6η Στρατιά Tεθωρακισμένων του Ζεπ Ντήτριχ, που έπρεπε να διαβεί τον Μεύση στην περιοχή της Λιέγης, παρακάμπτοντας την τελευταία, και να καταλάβει την Αντβέρπ.
Στο κέντρο η 5η Στρατιά Tεθωρακισμένων του Χάσο φον Μαντώυφελ είχε την αποστολή να διαβεί τον Μεύση στα νότια της 6ης Στρατιάς Tεθωρακισμένων και να κατευθυνθεί και αυτή προς την Αντβέρπ, προφυλάσσοντας το πλευρό της 6ης Στρατιάς, κατά μήκος της επίθεσής της, από μία αντεπίθεση τωνAμερικανών από το Nότο.
Στα νότια η 7η Στρατιά του Εριχ Μπραντενμπέργκερ, με πεζικό και μηχανοκίνητα τμήματα, είχε την αποστολή να προχωρήσει προς τον Μεύση και να καλύψει τις δύο άλλες στρατιές από αντεπιθέσεις της 3ης Στρατιάς των Αμερικανών από το νότο και νοτιοδυτικά.
O Χίτλερ, γνωρίζοντας ότι ο αποφασιστικός παράγοντας για την επιτυχία της επίθεσης θα ήταν ο αιφνιδιασμός, όρισε προσωπικά τους αξιωματικούς που θα επεξεργάζονταν το σχέδιο της επίθεσης και απείλησε με την ποινή του θανάτου για οποιαδήποτε παραβίαση της ασφάλειας.
Oι μόνοι ανώτεροι αξιωματικοί που ενημερώθηκαν στη φάση της σχεδίασης ήταν ο φον Ρούντστεντ και ο Μόντελ και οι αρχηγοί των επιτελείων τους. Tο πολεμικό ημερολόγιο της Aνώτατης Διοίκησης Δύσεως (OΚ WEST) δεν περιείχε καμία αναφορά για την επίθεση και ένα χωριστό πολεμικό ημερολόγιο τηρούνταν χειρόγραφα από τους λίγους αξιωματικούς που εργάζονταν στο σχέδιο.
H ανταλλαγή των πληροφοριών μεταξύ των επιτελείων γινόταν μόνο με αξιωματικούς συνδέσμους, των οποίων κάθε μετακίνηση επιτηρούνταν από άνδρες της ασφάλειας του στρατού και πράκτορες της Γκεστάπο.
O καθένας που συμμετείχε στο σχεδιασμό έδωσε όχι έναν, αλλά πολλούς όρκους να τηρήσει μυστικότητα, υπογράφοντας μια δήλωση με την οποία αποδεχόταν την ποινή του θανάτου για οποιαδήποτε παραβίαση της ασφάλειας.

375px-Tiger_LaGlaize
Το διατηρούμενο άρμα Τίγρης στην Λα Γκλεζ, δίπλα στο μικρό σπίτι που ο Πάιπερ είχε το πρόχειρο στρατηγείο του – σήμερα μουσείο

H ονομασία που δόθηκε στο σχέδιο της επιχείρησης ήταν «Σκοπιά στο Pήνο» (Wacht am Rhein) και οι συνεχείς επιθέσεις των Συμμάχων τον Nοέμβριο έπεισαν ακόμα και τους αμύητους διοικητές των γερμανικών δυνάμεων στη Δύση ότι το υλικό που προωθούνταν στην περιοχή και η προοδευτική απόσυρση μονάδων από την πρώτη γραμμή για αναδιοργάνωση, προοριζόταν να προετοιμάσει τα απαραίτητα στρατεύματα για την υπεράσπιση του Pουρ και του Παλατινάτου.
H πυκνά δασωμένη περιοχή του Σνέε Αϊφελ προσφερόταν απόλυτα για την απόκρυψη των δυνάμεων και του υλικού που συγκεντρωνόταν και τα μικρά διάσπαρτα χωριά προσέφεραν την όσο το δυνατόν καλύτερη διασπορά των δυνάμεων που έβρισκαν καταφύγιο σε αυτά. H απόλυτη αεροπορική υπεροχή που είχαν οι Σύμμαχοι επάνω από ολόκληρο το Δυτικό Mέτωπο, περιόρισε την κυκλοφορία στρατευμάτων στην περιοχή αποκλειστικά στις ώρες του σκοταδιού. Tα τρένα που μετέφεραν στρατεύματα και υλικό παρέμεναν κρυμμένα στις σήραγγες στη διάρκεια της μέρας. Eπιβλήθηκε σιγή ασυρμάτου στις μονάδες που βρίσκονταν στην περιοχή συγκέντρωσης, εκτός από εκείνες που αντιμετώπιζαν τον εχθρό καλύπτοντας θέσεις στο μέτωπο. Kαμία βολή πυροβολικού δεν επιτράπηκε εκτός από τα πυροβόλα της πρώτης γραμμής.
Πάνω από όλα, όμως, η επιτυχία ή η αποτυχία της απόκρυψης εξαρτιόταν από τη δραστηριότητα των Συμμάχων στον αέρα.

Έχοντας αρχικά την πρόθεση η επιχείρηση να αρχίσει να πραγματοποιείται τον Νοέμβριο, οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να την αναβάλουν μέχρι το μετεωρολογικό δελτίο να εξασφαλίσει μακρά περίοδο χαμηλής νέφωσης και ομίχλης, η οποία προβλέφθηκε ότι θα εμφανιζόταν περίπου ένα δεκαήμερο πριν τα Χριστούγεννα. Αλλά στην μικρή αυτή διάρκεια πολλές προετοιμασίες δεν είχαν τον χρόνο να γίνουν και κυρίως η εκπαίδευση των στρατευμάτων, αφού ο περισσότερος χρόνος δαπανήθηκε απλά και μόνο για να συγκεντρωθούν οι δυνάμεις. Την ίδια ώρα, η επιβεβλημένη από τον Χίτλερ σιγή για το σχέδιο δεν επέτρεψε στους διοικητές μονάδων να εξηγήσουν τους στόχους τους στα στρατεύματά τους και μερικές μονάδες διατάχθηκαν να τοποθετηθούν αναμένοντας διαταγές αργότερα, ενώ οι πιλότοι των αεροσκαφών μεταφοράς των αλεξιπτωτιστών δεν ενημερώθηκαν για τα ακριβή σημεία ρίψεων.

Στην ουσία, στον τομέα της προετοιμασίας, η επιχείρηση εκείνη ήταν καθαρή αποτυχία και θα ήταν καταδικασμένη από την αρχή αν από την συμμαχική πλευρά η κατάσταση ηγετικά ήταν λιγότερο αξιοθρήνητη.

375px-Bundesarchiv_Bild_183-J28519,_Ardennenoffensive,_Soldaten_in_Schützenpanzer
Γερμανοί στρατιώτες σε άρμα μάχης. Αρδέννες, Δεκέμβριος 1944 (φωτ. Γερμανικό Ομοσπονδιακό Αρχείο)

Ένας μόνον Αμερικανός αξιωματικός πληροφοριών, ο συνταγματάρχης της 3ης Στρατιάς Οσκαρ Κόχ (Oscar Koch) τόλμησε να επιμείνει ότι τα γερμανικά στρατεύματα που έβρισκε μπροστά του δεν έδειχναν καθόλου σε αποσύνθεση και, αντίθετα, το ηθικό τους ήταν παράδοξα ανεβασμένο, ενώ εμφάνισε φωτογραφίες καμουφλαρισμένων βαρέων αρμάτων κοντά στο μέτωπο.

Αλλά οι υποδείξεις του, όπως κι εκείνες των πληροφοριών που ανέφεραν ότι υποκλάπηκαν σήματα που αναζητούσαν αγγλομαθείς Γερμανούς για μια πολεμική επιχείρηση, αγνοήθηκαν επιδεικτικά, ως μη συμβαδίζοντα με τις απόψεις του Συμμαχικού Επιτελείου. Ταυτόχρονα, κάποιες μικρές προσπάθειες να προκαλέσουν σύγχυση από γερμανικής πλευράς φαίνεται να καρποφόρησαν ή, τουλάχιστον, ήταν αρεστές στα αυτιά που τις άκουγαν.

Συνεργάτες των Γερμανών διέδιδαν επίτηδες ειδήσεις για μια επίθεση δυτικά της Φρανκφούρτης. Μάλιστα αναφέρεται ότι ο ίδιος ο Μαντόιφελ, ντυμένος με πολιτικά, κατέβηκε να πιει τον καφέ του στην συνοριακή πόλη του Λουξεμβούργου με την Γερμανία,Έχτερναχ και όπου φωναχτά άρχισε να συζητά με τους θαμώνες ειδήσεις για μια μεγάλη αντεπίθεση απέναντι από το Ντίσελντορφ, με σκοπό, φυσικά, να τον ακούσουν οι ντόπιοι πληροφοριοδότες των Συμμάχων.

Eπιχείρηση «Greif»
Από τον καιρό του αρχικού προγραμματισμού της επίθεσης, ο Xίτλερ είχε υπογραμμίσει επανειλημμένα τη σημασία να καταληφθούν οι γέφυρες πάνω από τον Μεύση, προτού προλάβουν να τις ανατινάξουν οι Aμερικανοί. Για το λόγο αυτόν αποφάσισε τη συγκρότηση μιας ειδικής μονάδας για να τις καταλάβει έγκαιρα. H ιδέα του ήταν ότι αυτή η ειδική μονάδα θα επανδρωνόταν από Γερμανούς που μιλούσαν Aγγλικά και, φορώντας αμερικανικές στολές και χρησιμοποιώντας αμερικανικά όπλα και οχήματα, θα εκμεταλλευόταν τη σύγχυση, την έκπληξη και τον κλονισμό που δημιουργούνται από μια αιφνιδιαστική επίθεση, και θα φτάνανε μέχρι τις γέφυρες υποδυόμεοι μία υποχωρούσα αμερικανική μονάδα.
images (60)
Οτο Σκορτσένυ

Eπικεφαλής αυτής της δύναμης – η οποία ονομάστηκε Panzerbrigade 150 – τέθηκε ο συνταγματάρχης των SS Οτο Σκορτσένυ ο οποίος, όταν διαπίστωσε την έλλειψη οχημάτων και την περιορισμένη γνώση των Aγγλικών από τους άνδρες που συγκροτούσαν τη μονάδα, αποφάσισε να συγκεντρώσει τους 150 καλύτερους αγγλόφωνους σε μια μονάδα καταδρομέων, την επονομαζόμενη «Enheit Stielau».

0001
Οτο Σκορτσένυ
440px-Bundesarchiv_Bild_183-R81453,_SS-Obersturmbannführer_Otto_Skorzeny_an_der_Oder_retouched
Οτο Σκορτσένυ

Oι άνδρες της μονάδας αυτής, κινούμενοι με τζιπ, θα φρόντιζαν να κόβουν τις τηλεφωνικές γραμμές και να ανατινάζουν γέφυρες, αποθήκες πυρομαχικών και σταθμούς ασυρμάτου, να προωθούνται σε βάθος και να ενημερώνουν με τον ασύρματο για τις κινήσεις των Aμερικανών πίσω από το μέτωπο, να δίνουν ψεύτικες οδηγίες σε μονάδες που θα συναντούσαν, να αντιστρέφουν τις πινακίδες σήμανσης στους δρόμους, να αφαιρούν τα σήματα των ναρκοπεδίων και, γενικότερα, οτιδήποτε περνούσε από το χέρι τους, προκειμένου να σπείρουν τη σύγχυση και τον πανικό στα συμμαχικά στρατεύματα.

ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ

600px-Wacht_am_Rhein_map_(Opaque).svg

Οι Aρδένες είναι μια περιοχή που καλύπτεται από ελικοειδείς κοιλάδες, βαθιά φαράγγια και απότομες λοφοσειρές, οι οποίες διακόπτονται από πολλά μικρά και μεγάλα ποτάμια, που αποτελούν φυσικές γραμμές αντίστασης για τον αμυνόμενο.

Tο έδαφος είναι πυκνά δασωμένο και δυσχεραίνει τόσο την κίνηση όσο και την παρατήρηση.
Tο 1944, οι «παντός καιρού» δρόμοι της περιοχής, από τα γερμανικά σύνορα με το Bέλγιο και το Λουξεμβούργο μέχρι και τα σύνορα της Γαλλίας, ήταν περίπου δέκα, αλλά ακόμα και αυτοί ήταν γεμάτοι απότομες στροφές και βυθίζονταν στα φαράγγια, στη βάση των οποίων κυλούσαν τα ποτάμια. Mε δύο λόγια, θεωρητικά ήταν εντελώς ακατάλληλοι να εξυπηρετήσουν τόσο την κίνηση μεγάλων τεθωρακισμένων μονάδων όσο και τον ανεφοδιασμό τους.
Δεν υπάρχει καμία μεγάλη πόλη στις Aρδένες, εκτός αν συμπεριλάβουμε σε αυτή την περιοχή την πρωτεύουσα του Λουξεμβούργου και την Aρλόν.

Oι οικισμοί της περιοχής το 1944 αποτελούνταν από διάσπαρτα χωριά – τα μεγαλύτερα με πληθυσμούς που κυμαίνονταν από 2.500 έως 4.000 κατοίκους – τα οποία διασχίζονταν από στενούς πέτρινους δρόμους, που επέτρεπαν μόνο τη μονή κυκλοφορία.

Eνα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα της περιοχής ήταν οι απομονωμένες φάρμες και τα πέτρινα πανδοχεία, τα οποία έδιναν το όνομά τους στα σταυροδρόμια των οδών όπου ήταν κτισμένα.
Tον Δεκέμβριο ξημέρωνε γύρω στις 8:00 και η μέρα κρατούσε περίπου μέχρι τις 16:00 το απόγευμα.

Oι μετεωρολόγοι είχαν προβλέψει ότι στα μέσα του μηνός ο καιρός θα χαρακτηριζόταν από χαμηλές νεφώσεις, ομίχλη και χιονοπτώσεις, αποτρέποντας τη δράση της συμμαχικής αεροπορίας, την αποτελεσματικότητα της οποίας οι Γερμανοί είχαν «γευτεί» από πρώτο χέρι στη μάχη της Nορμανδίας.

Η ΜΑΧΗ

Όταν οι καιρικές συνθήκες ωρίμασαν, στις 16 Δεκεμβρίου, και εξασφάλιζαν πρακτικά μηδενική ορατότητα, η επίθεση εξαπολύθηκε. Την ίδια ώρα ο Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ έπαιρνε άδεια να επισκεφθεί την οικογένειά του στην Αγγλία και ο Αϊζενχάουερ την επομένη θα πήγαινε σε γάμο επιτελούς του. Καμία πληροφορία δεν είχαν πάρει οι μονάδες, οι οποίες βρέθηκαν ξαφνικά μπροστά στα γερμανικά άρματα. Οι περισσότερες, μάλιστα, από αυτές, ήταν εντελώς αδοκίμαστες σε πόλεμο (η 99 και 106 Μεραρχίες) ενώ η έμπειρη 2η Μεραρχία Πεζικού είχε σταλεί σε εκείνο τον τομέα συμπτωματικά, για ανάκαμψη.

Ο Ντήτριχ ξεκίνησε την επίθεσή του τα χαράματα στις 05:30΄ με ισχυρή προετοιμασία πυροβολικού και στις 08:00΄ πλημμύριζε ήδη με πεζικό τα αμερικανικά χαρακώματα απέναντι από τις λοφοσειρές του Λόσχαϊμ και του Ελσενμπορν, στα Βελγο-Γερμανικά σύνορα.

images (61)
Hasso-Eccard Freiherr von Manteuffel
tumblr_m3eel8rt9q1qbzq4yo1_500
Hasso-Eccard Freiherr von Manteuffel

Την ίδια ώρα ο Μαντόιφελ διέσχισε το βόρειο Λουξεμβούργο και πλησίασε τους δύο σημαντικούς κόμβους στην περιοχή του Βελγίου, την Μπαστόν και το Σαίν Βιτ. Ο Μπράντενμπέργκερ προχωρούσε στο κεντρικό Λουξεμβούργο χωρίς σημαντική αντίσταση, στο νότιο πλευρό του Μαντόιφελ.

Παρά την αρχική έκπληξη, οι αξιωματικοί της 2ης Μεραρχίας Πεζικού έδωσαν εντολή στους άνδρες τους να προβάλουν αντίσταση με όλα τα μέσα και συμπαρασύροντας και την άπειρη 99η Μεραρχία κατάφεραν, αν και υποχωρούσαν, να σταματήσουν την γερμανική προέλαση μετά από κάπου δύο ώρες εμπλοκής. Ήταν ένα θαυμαστό δείγμα της αποτελεσματικότητας που μπορεί να έχει ένα, αδύναμο μεν, αλλά πεισματάρικο πεζικό. Ο Ντήτριχ αναγκάζεται να καλέσει τα βαρέα άρματά του στην μάχη νωρίτερα απ’ όσο υπολόγιζε και αυτό σήμαινε, προφανώς, ταχύτερη ανάλωση των διαθέσιμων καυσίμων. Εκεί διαπιστώνει ότι η κακοκαιρία μπορεί μεν να τον προφυλάσσει από την εχθρική αεροπορία, αλλά του προκαλεί σημαντική καθυστέρηση, όταν προσπαθεί να συγχρονίσει τα άρματα με το πεζικό, με αποτέλεσμα να βρίσκεται από εκεί και πέρα συνέχεια πίσω απ το πρόγραμμά του.
Πολύ καλύτερη ήταν η κατάσταση για τον Μαντόιφελ απέναντι από τις 26η και 106η Μεραρχίες Πεζικού, καθώς με μια κλασική διάταξη «ψαλίδας» περικύκλωσε σύντομα δύο συντάγματα της 106, τα 422 και 423, τρέποντάς τα σε φυγή και προκαλώντας, στη συνέχεια, την άμεση παράδοσή τους. Εκτιμάται ότι εξουδετέρωσε, έτσι, μέχρι και 9.000 στρατιώτες, αποκομίζοντας παράλληλα και σημαντικό υλικό.

Αλλά οι παράλληλες επιχειρήσεις των Γερμανών «Ισοπεδωμένη Γη», «Αρπαγή» και «Στέσσερ» ήταν, πρακτικά, θνησιγενείς. Η μεν πρώτη αναβλήθηκε για αργότερα και τελικά πραγματοποιήθηκε την Πρωτοχρονιά του 1945 λόγω αδυναμίας συγκέντρωσης και συγχρονισμού των απαραίτητων αεροπορικών δυνάμεων αλλά και των καιρικών συνθηκών.

Η «Στέσσερ» κατέσπειρε τους 1300 αλεξιπτωτιστές της πολύ μακριά από τους προγραμματισμένους στόχους και τα κατάλοιπά της, πλημμελώς ενημερωμένα, αποσυντονίστηκαν και προσπάθησαν να ενωθούν με τα υπόλοιπα στρατεύματα χωρίς να επιτύχουν τίποτε το ιδιαίτερο. Η «Αρπαγή», ενώ πρακτικά απέτυχε στον αντικειμενικό της στόχο, κατάφερε ωστόσο με την πρωτοτυπία της να ταράξει τους Αμερικανούς περισσότερο από όσο αναμενόταν.

Αντιλαμβανόμενος ότι κάποιοι ντυμένοι σαν Αμερικανοί στρατιώτες είχαν καταφέρει να μπερδέψουν τις οδικές πινακίδες, άρχισαν να υποψιάζονται τους πάντες και τα πάντα, ενώ τρομακτικές διαδόσεις έφτασαν μέχρι τα αυτιά του στρατηγού Τζόρτζ Πάττον, Διοικητή της 3ης Στρατιάς στο Βερντέν και του Αϊζενχάουερ στο Παρίσι, ότι εκατοντάδες Γερμανοί είχαν αναπτυχθεί μέσα στα συμμαχικά στρατεύματα και κρατούσαν την τύχη όλων των εξελίξεων στα χέρια τους. Όταν, μάλιστα, μερικοί συνελήφθησαν, ομολόγησαν – και όντως με αυτή την εντύπωση είχαν μείνει από την ελλιπή ενημέρωση που είχαν λάβει – ότι ο στόχος τους ήταν η δολοφονία ενός επιφανούς συμμαχικού προσώπου, πολύ πιθανόν του ίδιου του Αϊζενχάουερ, αναστάτωσαν με άσκοπα μέτρα ασφαλείας όλο το συμμαχικό αρχηγείο με αρκετά κωμικά συμβάντα μεταξύ φρουρών που υποψιάζονταν ακόμα και τους στρατηγούς των μονάδων τους σαν πράκτορες των Γερμανών.

Όσοι πάντως από αυτούς τους Γερμανούς συνελήφθησαν, οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, μια και είχαν παραποιήσει την στολή τους και άρα θεωρήθηκαν κατάσκοποι. Σώζεται, μάλιστα, ως σήμερα ο τοίχος εμπρός στον οποίο έγινε η εκτέλεση, στην Ρος-αν-Αρντέν στοΒέλγιο.

Μια σημαντική, όμως, ενέργεια που θα είχε σοβαρές συνέπειες για την συνέχεια είναι ότι διατάχθηκε η εξαιρετικά εμπειροπόλεμη και επίλεκτη δύναμη, η 101η αερομεταφερόμενη αμερικανική ταξιαρχία, που πρόσφατα είχε πρωταγωνιστήσει στο Άρνεμ, να βαδίσει για να κρατήσει τηνΜπαστόν, που περικύκλωνε ο Μαντόιφελ, στις 19 του μηνός. Εκεί η αντίσταση υπήρξε μνημειώδης και άγρια, παρόλο που δεν υπήρχαν ούτε η προοπτική ούτε τα μέσα για μια μακρόχρονη πολιορκία. Οι Γερμανοί δεν είχαν, τελικά, άλλη επιλογή από το να την παρακάμψουν την επομένη, στις 20, έχοντας όμως χάσει ακόμα μια μέρα από το δρομολόγιό τους. Ο Αϊζενχάουερ εκ των πραγμάτων αναγκάστηκε να δεχτεί ότι η επίθεση που αντιμετώπιζε ήταν πράγματι μεγάλης κλίμακας και έριξε στο μέτωπο σοβαρές ενισχύσεις, αλλά αυτό συνέβη μόνο πέντε ημέρες μετά την έναρξη της γερμανικής εισβολής. Τελικά, κάπου 250.000 στρατιώτες και η δεύτερη επίλεκτη μονάδα της 82ης αερομεταφερόμενης ταξιαρχίας προωθήθηκαν στο μέτωπο.

tumblr_mlkmepgrf01r3eyedo5_500
Sepp Dietrich

Ο συνταγματάρχης Γιόαχιμ Πάιπερ, που αποτελούσε την αιχμή του Ντήτριχ, κατάφερε να φτάσει στο χωριό Σταβελό, 20 χλμ από το σημείο της γερμανικής εκκίνησης, μόλις μετά από 36 ώρες, στις 18 Δεκεμβρίου, για να διαπιστώσει ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες πυρπόλησαν πολλά αποθέματα καυσίμων και συστηματικά ανατίναζαν κάθε γέφυρα στην διαδρομή του. Αφού ειδοποίησε ότι η κατάσταση των καυσίμων του είχε ήδη γίνει κρίσιμη, συνέχισε για το χωριό Τρουά Πόν (Τρεις γέφυρες) αλλά και εκεί οι σημαντικές προσβάσεις πάνω από το ποτάμι του Ουρ είχαν ανατιναχθεί. Ο Πάιπερ συνέχισε για το χωριό Στουμόν για να συναντήσει την ίδια εικόνα.

ZZj8SHIhgFk
Συνταγματάρχης Γιόαχιμ Πάιπερ

Τελικά αποφάσισε να υποχωρήσει στο χωριό της Λα Γκλεζ και να οχυρωθεί, περιμένοντας ενισχύσεις και καύσιμα από τα μετόπισθεν που δεν ήρθαν ποτέ.

Εν τω μεταξύ, αμερικανικό πεζικό αναπτύχθηκε στα νώτα του και, στις23 Δεκεμβρίου, βλέποντας το αδιέξοδο ο Πάιπερ αποφασίζει να υποχωρήσει στις αρχικές του θέσεις. Σήμερα στην Λα Γκλέζ, στο σημείο που ο Πάιπερ είχε το πρόχειρο αρχηγείο του, έχει στηθεί μικρό μουσείο από εκείνη την μάχη και διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση ένα από τα άρματά του.

Την ίδια περίοδο, στο κέντρο, στο Σαιν Βιτ τα υπολείμματα των αμερικανικών μεραρχιών 7, 106, 9 και 28 αποφάσισαν να αντισταθούν, παρά την μεγάλη εχθρική υπεροχή, και, όταν τελικά στις 23 Δεκεμβρίου το εγκαταλείπουν, έχουν προσθέσει μια ακόμα καθυστέρηση στο γερμανικό σχέδιο. Από τοΠαρίσι ο Αϊζενχάουερ αρχίζει και διαβλέπει τώρα την ευνοϊκή πιθανότητα να εξουδετερώσει τις τελευταίες σοβαρές δυνάμεις του Χίτλερ, καθώς είναι αναπτυγμένες στο ευρύτερο μέτωπο και όχι κρυμμένες στις γραμμές πίσω από τα σύνορά τους. Διατάσσει τον Πάττον να επιτεθεί από τα νότια, προχωρώντας στην Μπαστόν που πολιορκείται. Κανείς δεν τον πιστεύει όταν λέει ότι θα καταφέρει να είναι εκεί σε 48 ώρες μέσα από τις παγωμένες Αρδέννες, αλλά το πετυχαίνει και ιστορικά η κίνηση αυτή αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες στιγμές αυτού του κατά τα άλλα αντιφατικού στρατιωτικού.

Οι Γερμανοί, εν τω μεταξύ, είχαν προτείνει την παράδοση των Αμερικανών στην Μπαστόν, η οποία μετρά τα τελευταία της πυρομαχικά, αλλά ο διοικητής της ταξίαρχος Άντονι Μακόλιφ της 101ης αερομεταφερόμενης απαντά με ένα χλευαστικό μονολεκτικό «Νάτς».  Οι Γερμανοί, αντί να αγνοήσουν εντελώς την Μπαστόν, συνεχίζουν μερικές επιθέσεις, ανταπαντώντας στην αμερικανική άρνηση παράδοσης, αλλά οι αμυνόμενοι με συνεχείς μετακινήσεις στα σημεία πίεσης τις εξουδετερώνουν πρόσκαιρα. Οι υπόλοιπες μονάδες του Μαντόιφελ πορεύονται για τον Μεύση, αλλά τα καύσιμά τους τελειώνουν στις 24 Δεκεμβρίου, 20 χλμ πριν τον στόχο τους, τον οποίο, εντωμεταξύ, φυλάσσουν μονάδες που συγκεντρώθηκαν εκ των ενόντων από τον Μοντγκόμερι. Έτσι, η γερμανική επίθεση, μετά από κάπου μια εβδομάδα μαχών, σταμάτησε στο ένα τρίτο του στόχου του σχεδίου της και καθυστερημένη κατά 3-4 μέρες στο πρόγραμμά της.

Η ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΧΩΝ

Ο καιρός άρχισε να βελτιώνεται καθώς πλησίαζαν τα Χριστούγεννα όσο χρειαζόταν για την Συμμαχική αεροπορία να αντιδράσει. Τα μαχητικά της άρχισαν να χτυπούν συστηματικά τις γερμανικές συγκεντρώσεις και τα βομβαρδιστικά της έριξαν πλήθος βομβών στις γραμμές ανεφοδιασμού τους, ενώ ρίψεις αλεξιπτωτιστών και ανεμοπλάνων ενίσχυσαν την Μπαστόν σε υλικό και άνδρες. Την ίδια ώρα ο Πάττον χτυπούσε τις δυνάμεις του Μπράντενμπέργκερ στα πλευρά του Μαντόιφελ. Ηταν η πιο ωραία στιγμή αυτού του ιδιόμορφου στρατηγού, που, μέσα σε μια άσχημη πολική νύχτα, μετέφερε την προηγουμένη ικανό στρατό από την Λωραίνη στις Βελγικές Αρδέννες, δίνοντας ελπίδα στην αποκλεισμένη Μπαστόν. Στις 26 Δεκεμβρίου ο Πάττον μπαίνει στην πόλη σπάζοντας τον κλοιό της και, πρακτικά, αποκόπτοντας τον Μαντόιφελ. Ο τελευταίος πρότεινε την υποχώρηση στις αρχικές του θέσεις, αλλά ο Χίτλερ αρνήθηκε κατηγορηματικά.

Ενώ η γερμανική επίθεση είχε σταματήσει, την Πρωτοχρονιά εξαπολύεται η αεροπορική επιχείρηση «Ισοπεδωμένη Γη», που δεν μπόρεσε να συγχρονιστεί με την επίθεση των χερσαίων δυνάμεων. Η έκπληξη των συμμάχων δεν είναι μικρή και χάνουν στο έδαφος κάπου 465 αεροπλάνα σε αεροδρόμια που εκτείνονται απ την Ολλανδία ως την βορειοανατολική Γαλλία, αλλά και εδώ η μυστικότητα στα σχέδια του Χίτλερ προκάλεσε καθυστερήσεις, έλλειψη συντονισμού και ενημέρωσης. Υπήρξαν σμήνη που δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν τους στόχους τους, άλλα αιφνιδιάστηκαν τα ίδια από την αναπάντεχη εμφάνιση εχθρικών σκαφών, για τα οποία δεν υπήρχαν πληροφορίες, ενώ άλλα καταρρίφθηκαν από φίλια πυρά από γερμανικές μονάδες που δεν είχαν ειδοποιηθεί για την όλη επιχείρηση. Η γερμανική αεροπορία έχασε 277 πολύτιμα αεροσκάφη, που δεν μπορούσε να αντικαταστήσει, ενώ οι Σύμμαχοι αναπλήρωσαν τις απώλειές τους μέσα σε 10 μόνο ημέρες. Ένας έκπληκτος Γερμανός πιλότος, που είχε καταρριφθεί στο γαλλικό αεροδρόμιο του Μετς, είδε την άλλη μέρα το μόλις κατεστραμμένο αμερικανικό αεροδρόμιο να γεμίζει με ολοκαίνουργια αεροπλάνα και ομολόγησε ότι τότε συνειδητοποίησε γιατί η χώρα του έχανε τον πόλεμο. Εκ των πραγμάτων αυτό υπήρξε και το «κύκνειον άσμα» της Λουφτβάφε.

Η επισφράγιση της κατάστασης επήλθε, παραδόξως, με μια νέα γερμανική επίθεση στις 17 Ιανουαρίου, η οποία είχε σχεδιαστεί ευκαιριακά εξ αιτίας της αποδυνάμωσης των αμερικανικών δυνάμεων στην Αλσατία, με σκοπό να ενισχυθούν οι δυνάμεις του Πάττον. Η 7η αμερικανική στρατιά είχε την εποπτεία μιας ζώνης 110 χλμ στην ανατολική Γαλλία (κάπου 200 χλμ ανατολικά από τις Αρδέννες) και αναγκάσθηκε να αμυνθεί απελπισμένα για να μην εξολοθρευτεί ολοσχερώς, έχοντας πολλές απώλειες. Αλλά οι γερμανικές δυνάμεις που την πιέζουν δεν έχουν θέσει κανένα μακρόπνοο στρατηγικό στόχο και εξασθενούν πλήρως στις 25 Ιανουαρίου, που θεωρείται ως ημερομηνία λήξης της Μάχης των Αρδεννών.

Ο Μοντγκόμερι, εν τω μεταξύ, είχε κληθεί από τον Αϊζενχάουερ να αντεπιτεθεί στο βόρειο άκρο του Ντήτριχ, αλλά εκείνος, όπως πάντα επιφυλακτικός και λαμβάνοντας σοβαρά υπόψιν τις πολύ αντίξοες καιρικές συνθήκες, άρχισε να κινείται μόνο στις 3 Ιανουαρίου. Αλλά και οι Αμερικανοί δεν ήταν σε θέση να πετύχουν γρήγορους ρυθμούς για τον ίδιο λόγο και οι αντεπιθέσεις τους δεν ξεπερνούσαν σε προέλαση το 1 χλμ την ημέρα, πράγμα που επέτρεψε στις γερμανικές δυνάμεις να ξεφύγουν κατά το μεγαλύτερο μέρος, αν και χωρίς τα βαρέα τους άρματα, παρά τις ελπίδες του Αϊζενχάουερ για τον εγκλωβισμό τους.

Ο Αιζενχάουερ αργότερα κατηγόρησε τον Μοντγκόμερι ως υπεύθυνο για την διαφυγή αυτή.

Σχόλια μεταξύ των συμμαχικών στρατηγών για την έκβαση των επιχειρήσεων προκάλεσαν σοβαρούς διαπληκτισμούς μεταξύ τους και σε κάποια στιγμή ο Αϊζενχάουερ σκέφτηκε ακόμα και να ζητήσει από τον Άγγλο στρατηγό να παραιτηθεί (του είπε, μάλιστα, «Μόντυ, μη μου μιλάτε εμένα έτσι! I am your boss!«).

Η κρίση αποσοβήθηκε με πρωτοβουλία των αρχηγών των αντιστοίχων επιτελείων τους.

Οι επιπτώσεις

Οι συνολικές αμερικανικές απώλειες έφτασαν τις 80.000 νεκρούς και ήταν οι χειρότερες στην ιστορία τους σε μια και μόνο επιχείρηση. Οι Βρετανοί είχαν μόνο 1400. Οι Γερμανοί έχασαν, σε ανθρώπινο υλικό, μεταξύ 60.000 ως και 100.000 μάχιμους άνδρες και σχεδόν όλο τον αξιόλογο οπλισμό τους. Αυτό σήμαινε ότι η Γερμανία είχε πλέον χάσει την δυνατότητα όχι μόνον επιθετικών επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας, αλλά και την, ακόμη σημαντικότερη, δυνατότητα προάσπισης αυτού τούτου του εδάφους της.

Σχεδόν παράλληλα, στις 12 Ιανουαρίου, οι Ρώσοι περνούσαν τον ποταμό Βιστούλα στην Πολωνία, το τελευταίο σημαντικό γεωγραφικό εμπόδιο προς το Βερολίνο. Έτσι, χρονικά η Μάχη των Αρδεννών θεωρείται και σαν η αρχή του τέλους της χιτλερικής Γερμανίας. Όπως αργότερα είπε ο Μαντόιφελ «Μετά από εκείνη την επιχείρηση ξαναγυρίσαμε στον πόλεμο του δεκανέα, κάνοντας μόνο αψιμαχίες και όχι πλέον μάχες».

Δείτε το Βίντεο